มะตูม Baelfruit
ใบมะตูมโยงสิริมงคลต่างๆ
เข้ามาไว้ในใบของไม้ยืนต้นที่มีถิ่นฐานเดิมในอินเดีย ศรีลังกา และออสเตรเลีย
ใบมะตูมเป็นใบไม้ไม้ที่แยกเป็น 3 ใบ ใบรูปไข่ปลายแหลมผิวใบเรียบเกลี้ยงเป็นมันนี้ เป็นใบไม้ที่ในหลวงทรงส่งให้ทูตทัดหูในโอกาสที่เข้าถวายบังคมลาไปรับราชการในต่างประเทศเป็นมงคลพระราชทานที่มีใบมะตูมเป็นเครื่องหมายความเชื่อเกี่ยวกับศิริมงคลโดยเฉพาะที่เกี่ยวกับเทวดามีรากฐานมาจากอินเดียอยู่มาก
ฐานข้อมูลของ California
Rare Fruit Growers. Inc. ซึ่งชวนให้ผู้อ่านกินผลไม้ที่ต่างจากผลไม้ที่ขายกันอยู่ตามตลาดชวนให้กินมะตูมด้วย
ให้ข้อมูลว่ามะตูมเป็นต้นไม้ที่ตามความเชื่อของอินเดียนั้น
ผูกพันอยู่กับพระศิวะและมีคุณสมบัติเป็นยาด้วย
ส่วนคนไทยเรารู้จากบรรพชนว่า มะตูมเป็นยาดี
เมื่อได้ชื่อในภาษาไทยว่า ‘มะตูม’ มะตูมเป็นสัญลักษณ์ของความรุ่งเรือง
โดยถือเอาเสียง ‘
ตูม ’ นั้นเป็นเสียงโยงเข้ากับความรุ่งเรื่องเหมือนพลุเหมือนดอกไม้ไฟ
เหมือนเสียงปืนใหญ่ที่ดังตูมประกาศความเกรียงไกร
บ้านเราคุ้นเคยกับมะตูมเชื่อมมากที่สุดเข้าใจได้ง่ายเพราะผลไม้เชื่อมเก็บรักษาไว้ได้นาน
หวาน อร่อย ขนส่งง่าย
หากเป็นเมื่อก่อนครั้งที่ต้นไม้ยังมากยอดมาตูมเป็นผักร่วมสำรับอาหาร ยอดอ่อนมะตูมจิ้มน้ำพริกได้รสสดชื่น
หรือนำใบมาคั้นน้ำปรุงขึ้นเป็นแกงบวนที่ถือว่าเป็นแกงของพิธีมงคล ใบมะตูมไม่ใช่ผักที่หาได้ตามท้องตลาดทั่วไปในปี
พ.ศ.2540
เป็นเพราะคนนิยมกินน้อยจึงไม่ค่อยมีใครนำมาวางขาย
และที่กินน้อยก็เพราะยอดมะตูมไม่มีให้กินมากมายโดยเฉพาะเมื่อเปรียบกับผักนิยมทั้งหลาย
ที่มักเป็นผักที่เก็บกินทั้งต้น เช่น คะน้า ผักบุ้ง ผักกาด
ยอดมะตูมจึงเป็นอาหารของชาวเราหมู่น้อยในที่ที่มีต้นไม้ยืนต้นขนาดกลางชนิดนี้ขึ้นอยู่
ต้นมะตูมมีกิ่งก้านพราวหนามใบเรียบเป็นมัน
มีดอกสีขาวบริสุทธิ์หอม ดอกกลายเป็นผลรีกลม หรือรียาว ผิวเปลือกเรียบเกลี้ยง
เปลือกหนาแข็งนำผลสุกมาหั่นตากแห้งไว้ชงน้ำดื่ม ในการชง
นำมะตูมฝานไปล้างแล้วปิ้งหรือคั่วจนหอมแล้วต้มในน้ำเดือดด้วยไฟอ่อนๆนานราว 1/2 ชั่วโมง
น้ำ 1
ลิตรใช้มะตูม 1 ชิ้น
แต่ถ้าชอบเข้มๆ ก็เพิ่มมะตูมไห้มากชิ้นขึ้น
อาหารที่ทำจากมะตูมส่วนที่กินกันกว้างขวางกว่าคือ
ใบมะตูม
ส่วนผลอ่อนนั้นมีกินบ้างก็เป็นในเหตุการณ์เฉพาะคือการใช้ลูกมะตูมอ่อนต้มเพื่อนำน้ำให้คุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์ดื่ม
ก่อนจะต้มลูกมะตูมอ่อน
ก็นำลูกมะตูมไปให้พระสงฆ์ที่นับถือปลุกเสกให้เชื่อกันว่าการดื่มน้ำนี้วันละ 1 แก้ว
เพิ่มจากน้ำปกติช่วยให้คุณแม่คลอดง่าย แม่และลูกปลอดภัยลูกมะตูมที่ต้มแล้วไม่แตก
บอกเหตุว่าจะได้ลูกชายหากเปลือกแยกจะได้ลูกสาว
การอ่านเพศลูกจากมะตูมต้มน้ำเป็นเคล็ดที่ทำให้ชีวิตมีเรื่องตื่นเต้นได้ลุ้นได้เดากัน
ต้นไม้มีหน้าที่นำแร่ธาตุต่างๆ
ที่คนเราไม่สามารถนำมาใช้ได้ทันทีมาแปรรูปเป็นสาร อาหารที่ร่างกายผลิตเองไม่ได้
แต่จำเป็นต้องใช้ใบไม้ที่เรากินนั้นเราแยกออกมาจากใบไม้อื่นโดยเรียกว่าผักบ้าง
สมุนไพรบ้างแล้วแต่ว่าจะเป็นอาหารหรือยา
ในใบไม้เองมีสิ่งเป็นประโยชน์อยู่เหตุหนึ่งอาจเป็นเพราะต้นไม้มอบหน้าที่การปรุงอาหารให้กับใบไม้ ในชีวิตสังคมของคนเราถ้าอยากให้การทำงานของใครดีก็ต้องสนับสนุน
เชื่อว่าต้นไม้ก็มาอาศัยหลักเดียวกัน
เมื่อใบไม้ต้องทำงานโดยการเปลี่ยนแปลงแสงอาทิตย์เป็นพลังงาน
นำพลังงานไปใช้ในการสร้างต้น
เสริมรากเลี้ยงกิ่งสร้างใบใหม่สารอาหารดีๆจึงมาอยู่ที่ใบไม้มากให้เราขอมาช่วยร่างกายเราได้ในผลมะตูมมีวิตามินบี
1 บี
2 ช่วยให้ปลายมือเท้าไม่ชา
ไม่เป็นแผลที่มุมปาก
ปู่ย่าตายายของเราฉลาด นำส่วนต่างๆ
ของต้นไม้มาเป็นอาหารเป็นวิธีที่ช่วยให้ร่างกายได้รับสารอาหารจากพืชผัก
นำผักผลไม้มาปรุงเป็นอาหารอร่อยเพื่อจะได้กินได้อย่างอร่อยไม่ใช่การนั่งนึกถึงสารเคมีแล้วพยายามกินให้ได้สารเคมีนั้นๆ
เมื่อเวลาผ่านไปเราอยากรู้อยากเห็นมากขึ้นความสงสัยทำให้เกิดการวิจัยหาคุณค่าของผักต่างๆ
เมื่อหาพบแทนที่เราจะกินอาหารที่มีประโยชน์มากขึ้นเรากลับพยายามสร้างสารสกัดขึ้นมาแทนที่สิ่งที่เราต้องนึกคือส่วนประกอบต่างๆในผักนั้นไม่ได้ทำงานแบบแยกส่วน แต่ทำงานร่วมกันในการบำรุงร่างกายเช่น
วิตามินเอต้องการไขมันในการทำงาน แคลเซียมต้องการวิตามินดี
สารสกัดทั้งหลายเทียบผักไม่ได้เพราะสารเหล่านั้นร่างกายรับเข้าแบบแยกส่วน
ได้ 1
ก็ขาด 2 ได้ 2 ก็ขาด
3 ได้
3 ก็ขาด
ก. ได้ ก. ก็ขาด ข.
การกินอาหารธรรมชาติจึงเป็นวิธีการที่ง่ายที่สุดในการนำสารอาหารหลากชนิดเข้าสู่ร่างกายอย่างเป็นหมู่เป็นหมวดนำเพื่อนพ้องบรรดาที่มีคุณค่าต่อร่างกายเข้ามาช่วยเสริมสร้างความแข็งแรง
การทดลองกินทดลองใช้มะตูมโดยปู่ย่าตายายของเราสรุปเป็นแกงบวนใบมะตูม
ยอดมะตูมจิ้มน้ำพริก มะตูมต้ม มะตูมเชื่อม
เป็นการทดลองเชิงประจักษ์ที่ยาวนานนับร้อยๆปีรวมกับการทดลองทางวัฒนธรรมแบบนี้ในอินเดียอีกหลายร้อยปีทำให้สรุปได้ว่ามะตูมมีประโยชน์ต่อร่างกาย
เคยเห็น executive summary ของการทดลองประโยชน์ของมะตูมที่มีกวีท่านหนึ่งเขียนไว้
ว่า
พฤกษ์หนึ่งซึ่งคุณค่าน่าภาคภูมิ
นาม “ มะตูม ‘’ สิริมงคลยิ่ง
พระราชทานสมรสปรากฏจริง
เทิดกรรณขวัญมิ่งมงคลดล
เนื้อไม้หนึ่งในเก้าพฤกษาศรี
ในพิธีราชาภิเศกศุภผล
ใบมะตูมท่านประพรมน้ำมนต์
ผลแก่อ่อนคุณล้น อาหาร ยา
ผลดิบแห้งชงน้ำดื่มดีแน่
ช่วยแก้โรคท้องเสียชะงัดกล้า
ผลสุกแก้ท้องผูกเป็นตำรา
ออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อโรคในลำไส้ดี
ผลอ่อนฝานตากแห้ง คั่วแล้วป่น
ดื่มเช่นชาชื่นกมลดลสุขี
กาแฟมะตูมก็หอมชื่นชีวี
มะตูมเชื่อมสีแดงปนน้ำตาล
ใบมะตูมผสมแกงบวนชวนอร่อยรส
เปลือก ราก ต้นปรากฏคุณไพศาล
รักษาไข้มาเลเรียหยุดโรคราน
เป็นทั้งอาหาร ยายมงคลเอย
(
ศรีวรรณ นาคประทีป ศยามานนท์ ประพันธ์ )
ของดียังมีน้อย
มะตูมไม่ใช่ผักที่วางขายทั่วไปแต่ถ้าเราพยายามส่งเสริมผักอย่างยอดมะตูมช่วยกันถามหาเพื่อเป็นอาหารเราก็จะได้กินยอดมะตูมผักดีที่เป็นมงคลมีกลิ่นและรสเฉพาะกาย
ถ้าจะปลูกไม้มงคลอย่างมะตูมให้เพาะเมล็ดสดที่ล้างสะอาดแล้วในทรายผสมปุ๋ยหมักเป็นต้นกล้าลำต้นขนาดดินสอจึงย้ายลงไปในหลุมปลูกหรืออาจขุดหน่อมะตูมที่เกิดอยู่โคนต้นใหญ่ไปปลูกก็ได้ ขอเพียงปลูกไว้ได้มงคลแก่ใจในฐานะเป็นที่มาของความรุ่งเรืองและเป็นมงคลแก่กายเพราะได้กินผักดีๆ
ที่หากินไม่ง่ายนัก
ชื่อผัก :
มะตูม
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Aegle marmelos Corr.
วงศ์ : Rutaceae
จากการวิเคราะห์คุณค่าใบมะตูมโดยสถาบันวิจัยโภชนาการมหาวิทยาลัยมหิดลในใบมะตูม
100 กรัมให้เบต้า-แคโรทีน
158.97 ไมโครกรัมเทียบหน่วยเรตินัล
ข้อมูลจาก มหัศจรรย์ผัก 108 โครงการหนังสือห้องสมุด
มูลนิธิโตโยต้าประเทศไทย
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น